Prezentowane wyniki badań opinii publicznej na temat energetyki jądrowej przeprowadzone zostały na zlecenie Pomorskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej w latach 2010-2011 na terenie całego kraju oraz dodatkowo w czterech województwach z potencjalnymi lokalizacjami elektrowni jądrowej (pomorskim, zachodniopomorskim, wielkopolskim i mazowieckim), ze szczególnym uwzględnieniem dwóch powiatów (puckiego i wejherowskiego), znajdujących się w bezpośrednich okolicach najbardziej prawdopodobnej lokalizacji pierwszej elektrowni, w Żarnowcu. Realizacja badań w dwóch etapach - w pierwszym kwartale 2010 roku oraz w połowie 2011 roku - pozwoliła na dokonanie oceny wpływu realizacji Polskiego Programu Energetyki Jądrowej, a także katastrofy w Fukushimie w marcu br. na opinię publiczną - zarówno ogólnopolską, jak i regionalną oraz lokalną. Głównym celem badań było poznanie oczekiwań mieszkańców Polski i poszczególnych regionów w stosunku do władz i inwestora w związku z realizacją inwestycji. Poniżej zaprezentowane zostały główne rezultaty przeprowadzonych badań.

  • W 2011 roku poparcie dla budowy EJ w Polsce mierzone w województwie pomorskim wynosiło 59%, co stanowi spadek o 12% względem roku 2010; tym niemniej jest to wciąż o połowę większe poparcie niż odnotowane w badaniach ogólnopolskich przeprowadzonych w kwietniu 2011 roku przez CBOS (gdzie poparcie Polaków dla EJ wyniosło 40%) oraz w lipcu 2011 roku przez TNS OBOP (poparcie 35%). Polaryzacja poglądów odnośnie budowy EJ w Polsce, odnotowana po wydarzeniach w Fukushimie, nie wystąpiła w województwie pomorskim w tak radykalnym stopniu -liczba przeciwników budowy EJ wynosi tam ok. 33%.
  • Porównanie poparcia dla budowy elektrowni jądrowej w Polsce w poszczególnych województwach w 2010 r. wykazało, iż najwyższe poparcie dla budowy elektrowni jądrowej (dalej: EJ) wyrażają mieszkańcy województwa pomorskiego (71%), a najmniejsze wielkopolskiego (63%). W badaniach ogólnopolskich 57% respondentów uznało za słuszną decyzję rządu o wybudowaniu w Polsce EJ.
  • Akceptacja decyzji o wybudowaniu EJ w powiatach wokół Żarnowca wyniosła w 2010 roku 71%, przy czym odnotowano w nich największą ilość odpowiedzi „zdecydowanie tak” (46%). W 2011 roku poparcie dla budowy EJ w tych dwóch powiatach wyniosło średnio 64%, co oznacza spadek o 7% względem 2010 roku. Odnotowano znaczną różnicę w nastawieniu do energetyki jądrowej między mieszkańcami powiatów puckiego i wejherowskiego – w pierwszym z nich poparcie wyniosło 57%, zaś w drugim 70%. Różnice  w opiniach uwidaczniają się także przy innych pytaniach: mieszkańcy powiatu wejherowskiego są generalnie bardziej optymistycznie nastawieni do budowy EJ, podczas gdy mieszkańcy powiatu puckiego są bardziej sceptyczni.
  • W 2011 roku wzrosła z 19% do 26% w stosunku do poprzedniego roku liczba mieszkańców Pomorskiego, którzy chcieliby mieć EJ na terenie swojego województwa. Połowa mieszkańców Pomorza uważa za pewne lub bardzo prawdopodobne powstanie pierwszej EJ na terenie ich województwa. Większy entuzjazm dla budowy EJ w okolicy miejsca zamieszkania wykazują mieszkańcy powiatów puckiego i wejherowskiego (średnio 48% deklaruje pozytywny stosunek do tej inicjatywy), a największe poparcie deklarują mieszkańcy powiatu wejherowskiego (60%).
  • 58% mieszkańców Pomorskiego za najwłaściwszą spośród lokalizacji na terenie województwa wskazuje Żarnowiec, co przy licznej, ponad trzydziestoprocentowej grupie osób odrzucającej możliwość budowy EJ, oznacza blisko 90% poparcia dla tej lokalizacji wśród zwolenników EJ. Poparcie dla Żarnowca wśród mieszkańców położonych wokół niego powiatów to 72,5% (2010 r.) i 67,5% (2011 r.).
  • 70% badanych mieszkańców województwa pomorskiego zgadza się z ekonomicznym uzasadnieniem decyzji o wybudowaniu w Polsce EJ.
  • Postrzegane korzyści związane z wybudowaniem EJ w okolicy miejsca zamieszkania badanych to niższe opłaty za energię elektryczną, powstanie nowych miejsc pracy i dotacje dla regionu. W mniejszym stopniu respondenci dostrzegają znaczenie zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, na co znacznie częściej wskazują wyniki badań ogólnopolskich.
  • Mieszkańcy województwa pomorskiego bardzo optymistycznie widzą wpływ przyszłej EJ na rozwój regionu; od 57% mieszkańców powiatu puckiego, przez 61%  województwa po 75%  powiatu wejherowskiego ocenia ten wpływ jako pozytywny.
  • Wśród możliwych strat związanych z budową EJ na pierwszym miejscu mieszkańcy Pomorskiego wskazują zagrożenie awarią i szkodliwość dla środowiska, co może być pokłosiem niedawnej katastrofy w Fukushimie. Mieszkańcy powiatów wejherowskiego i puckiego wykazują niższy poziom obaw przed awaryjnością i szkodliwym oddziaływaniem EJ na środowisko niż w województwie pomorskim i całej Polsce.
  • Jednocześnie od 62% do 76% mieszkańców powiatów i województwa pomorskiego uważa, że współcześnie oferowane technologie jądrowe zapewniają odpowiedni poziom zabezpieczeń.
  • Poparcie dla budowy EJ w województwie pomorskim nie jest bezwarunkowe: zarówno przeciwnicy, jak i zwolennicy mają konkretne oczekiwania względem władz i inwestora, takie jak zapewnienie wpływu mieszkańców na podejmowane decyzje, zagwarantowanie szerokiego nadzoru i kontroli nad funkcjonowaniem EJ z udziałem mieszkańców okolicznych gmin, rozwiązanie problemu składowania wypalonego paliwa jądrowego oraz zachowanie odpowiedniej odległości od zabudowań mieszkalnych. Ponad 80% mieszkańców powiatów wejherowskiego i puckiego uznało, że społeczność lokalna powinna mieć zapewnione dodatkowe korzyści w związku z budową EJ w ich okolicy, przy czym  najbardziej oczekiwane są takie korzyści, jak: niższe opłaty za energię elektryczną, zapewnienie okresowych obowiązkowych badań lekarskich dla mieszkańców regionu oraz gwarancja pierwszeństwa w podejmowaniu pracy.
  • W 2010 roku 67% mieszkańców Pomorskiego i 69% powiatów puckiego i wejherowskiego uważało, że władze państwowe i samorządowe powinny aktywnie angażować się na rzecz budowy EJ w Polsce. Tylko nieco niższe poparcie (oscylujące wokół 60%) odnotowano w innych województwach oraz badaniach ogólnopolskich. Można to interpretować jako silny mandat społeczny dla realizacji Polskiego Programu Energetyki Jądrowej.
  • Naukowcy i rząd Polski to podmioty cieszące się największą wiarygodnością w kwestii budowy EJ wśród mieszkańców wszystkich badanych województw i kraju. Mniejszym zaufaniem obdarzają badani przedstawicieli sektora energetycznego oraz władze wojewódzkie i samorządowe; oznacza to z jednej strony konieczność silniejszego zaangażowania się władz regionalnych i lokalnych w dialog o energetyce jądrowej, a z drugiej wskazuje na rolę, jaką ma do odegrania w tym procesie rząd Polski.
  • Około 90% mieszkańców wszystkich województw wskazuje na potrzebę konsultowania decyzji o budowie elektrowni jądrowej z lokalną społecznością oraz chciałoby powstania regionalnego centrum informacji o energetyce jądrowej w miejscu lokalizacji EJ. Ponad 70% mieszkańców województwa pomorskiego i powiatów wyraziło w 2011 roku oczekiwanie stworzenia lokalnych komitetów obywatelskich oceniających bezpieczeństwo składowania odpadów radioaktywnych i ogólną działalność elektrowni jądrowej.
  • Tylko jedna czwarta badanych w 2010 roku uznała, że otrzymuje wystarczającą ilość informacji na temat planowanej inwestycji. Wśród mieszkańców Pomorskiego podwoiła się od 2010 roku liczba osób chcących brać udział w spotkaniach konsultacyjnych poświęconych budowie EJ (z 28% do 56%). 67% tych osób byłoby gotowych poświęcić 1-3 godzin miesięcznie na udział w takich spotkaniach Dane te świadczą o gotowości mieszkańców do aktywnego włączenia się w debatę o energetyce jądrowej oraz potrzebie współdecydowania, a także poczuciu braku dostępu do informacji i odpowiednich działań zakresu komunikacji społecznej i polityki informacyjnej. Z pewnością nie bez znaczenia są niedawne wydarzenia w Fukushimie, jak również praktyka władz lokalnych w przypadku realizowanych wcześniej inwestycji: w 2011 roku 40% mieszkańców powiatów i województwa uznało, że nie są informowaniu o realizacji inwestycji w regionie, a ich zdanie w tej kwestii nie jest brane pod uwagę.

http://www.energetyka.gpnt.pl/doc/raport.pdf

Prof. Hilary Koprowski

Wirusolog i immunolog, doktor medycyny, profesor...