Jestes tutaj: GPNT.pl / Strefa Parku > Z życia parku > Aktualności > Gdański Zegar Pulsarowy w Parlamencie Europejskim

Gdański Zegar Pulsarowy w Parlamencie Europejskim
5 Paź
2011

W środę, 5 października br. o godz. 18.00 w Parlamencie Europejskim w Brukseli odbyło się wyjątkowe wydarzenie przygotowane z okazji tegorocznych obchodów Roku Jana Heweliusza pt. „Tribute to Hevelius”.
400-setna rocznica urodzin wybitnego gdańszczanina zbiegła się w czasie z przewodnictwem Polski w Unii Europejskiej, a stolica Europy w okresie Polskiej Prezydencji to miejsce i czas najlepsze z możliwych do promocji i prezentacji najważniejszych osiągnięć. Miasto Gdańsk postanowiło wykorzystać tę wyjątkową okazję i właśnie w tym miejscu i czasie pochwalić się postacią i światowym dorobkiem Jana Heweliusza, a jednocześnie powstałymi na jego cześć unikalnymi dziełami.     

„Tribute to Hevelius” to unikatowy projekt, który tak jak kiedyś działalność Heweliusza, łączy w jednym wydarzeniu: kulturę, sztukę i naukę. To interdyscyplinarne przedsięwzięcie składa się z elementów, z których każdy stanowi znakomitą i oryginalną inicjatywę. Tworzą go: koncert Polskiego Chóru Kameralnego - Schola Cantorum Gedanensis z prapremierowym wykonaniem utworu „Lumen”, skomponowanego specjalnie na tę okazję przez światowej sławy kompozytora Wojciecha Kilara, ekspozycja dwujęzycznej wystawy ukazującej wszechstronność i przełomowe osiągnięcia astronoma, a także europejska inauguracja tzw. zegara pulsarowego mierzącego czas na podstawie impulsów z kosmosu, który nie tylko jest jedynym tego rodzaju zegarem na świecie, ale w dodatku pretenduje do miana najdokładniejszego ze wszystkich znanych dotąd czasomierzy.

Podczas wieczornej gali w Parlamencie Europejskim nastąpiło uroczyste przekazanie repetytora zegara pulsarowego na ręce Przewodniczącego Parlamentu Europejskiego prof. Jerzego Buzka. Zegar zostanie na stałe umieszczony w siedzibie Parlamentu w Brukseli, jako trwały ślad polskiej prezydencji w Radzie Unii Europejskiej oraz naukowy wkład w dorobek intelektualny Europy. Polska inauguracja zegara pulsarowego odbędzie się
w Gdańsku w kościele św. Katarzyny, w piątek, 25 listopada br. tj. w dniu św. Katarzyny Aleksandryjskiej, patronki ludzi nauki.

Patronat Honorowy nad uroczystością „Tribute to Hevelius” objął Przewodniczący Parlamentu Europejskiego prof. Jerzy Buzek. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Miasto Gdańsk oraz Biuro Posła do Parlamentu Europejskiego Jana Kozłowskiego we współpracy z trzema gdańskimi instytucjami: Polskim Chórem Kameralnym Schola Cantorum Gedanensis, Muzeum Historycznym Miasta Gdańska oraz Fundacją Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego.

Zegar pulsarowy to pierwszy zegar na świecie, który jako podstawę czasu wykorzystuje impulsy wysyłane
z gwiazd neutronowych – pulsarów. Gwiazdy te zostały odkryte 44 lata temu, 28 listopada 1967 r. Początkowo przypuszczano, że pulsowanie docierające z kosmosu to sygnały wysyłane przez obcą cywilizację. Wnikliwe badania pokazały, że są to niezwykłe ciała niebieskie, których stabilność ruchu obrotowego jest nadspodziewana. Pewna klasa szybkich pulsarów jest jak dotąd najdoskonalszym znanym w przyrodzie źródłem regularnych impulsów.

Tę niezwykłą stabilność w czasie postanowili wykorzystać naukowcy z Muzeum Zegarów Wieżowych, oddziału Muzeum Historycznego Miasta Gdańska, którzy w 2009 roku zainicjowali budowę tego kosmicznego zegara. Gdańscy specjaliści powołali Zespół Badawczy, w którego skład weszli również astronomowie z Centrum Astronomicznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz dwaj elektronicy z gdańskiej firmy elektronicznej.

Stworzony w Gdańsku zegar pulsarowy jest pierwszym tego typu zegarem na świecie. Co więcej, jest to pierwszy krok do utworzenia Pulsarowej Skali Czasu. Długookresowa dokładność wskazań tego zegara ma przewyższyć dotychczasową atomową skalę czasu, najdokładniejszą jaką w tej chwili dysponuje świat. Aby to potwierdzić, powołany zespół badawczy, rozpoczyna długofalowy okres obserwacji i analizy wskazań zegara.

Działanie czasomierza opiera się na odbieraniu impulsów pulsarowych, przez anteny dedykowanego radioteleskopu (interferometru). Anteny zostały zainstalowane na dachu kościoła św. Katarzyny w Gdańsku. Znajduje się w nim grób Jana Heweliusza, który był nie tylko astronomem, ale również twórcą prototypu zegara wahadłowego. Skonstruowanie zegara zostało sfinansowane przez Miasto Gdańsk, Muzeum Historyczne Miasta Gdańska oraz Pomorską Specjalną Strefę Ekonomiczną.

Wystawa „Who was Johannes Hevelius?”

Uniwersytet Gdańskim oraz Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego we współpracy z Muzeum Historycznym Miasta Gdańska stworzyli niebanalną wystawę o życiu, pasjach i ponadczasowych odkryciach Jana Heweliusza. Plansze wystawy udzielają nam odpowiedzi na tytułowe, z pozoru proste pytanie i uświadamiają jak niezwykle złożoną, wszechstronną i ambitną postacią był gdański naukowiec.  
Autorzy wystawy pokazali Heweliusza wielowymiarowo jako: Gdańszczanina, Naukowca, Konstruktora, Artystę
i Europejczyka.
Wystawa prezentowana będzie w Sali Yehudi Menuhin w Parlamencie Europejskim w Brukseli od 3 do 7 października 2011 r., a swoją uroczystą premierę w Polsce miała w dniu 11 września 2011 r. w Gdańsku jako wydarzenie towarzyszące otwarciu jubileuszowego XXXV Zjazdu Polskiego Towarzystwa Astronomicznego. „Who was Johannes Hevelius?” jako wystawa mobilna będzie upowszechniać nietuzinkową postać i znakomite dokonania wybitnego gdańszczanina w całej Polsce i innych miastach Europy również po zakończeniu Roku Jana Heweliusza.  

Rok 2011 został ogłoszony przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Rokiem Jana Heweliusza z okazji
400-setnej rocznicy urodzin astronoma (1611-1687). Patronat nad obchodami objął Prezydent RP Bronisław Komorowski.




PDF Drukuj Email


Powrót